http://hdl.handle.net/110/11486 2026-04-16T20:46:54Z 2026-04-16T20:46:54Z صلاح، نجاح عبدالعزیز عبدالعزیز http://hdl.handle.net/110/25874 2025-04-15T08:33:52Z

نقش ارجاع در انسجام متن در خطبه های امام حسن علیه السلام صلاح، نجاح عبدالعزیز عبدالعزیز پژوهش در باب زبان‌شناسی متنی مستلزم معرفی برخی اصطلاحات و مفاهیم مانند مفهوم هماهنگی و انسجام است. از برجسته‌ترین وسائل هماهنگی نحوی ارجاع می‌باشد که به ایجاد ارتباط میان فقرات متن می‌پردازد.از این رو، ارجاع یکی از ابزارهای انسجام متن به شمار می‌رود. ارجاع عبارتست از ارتباطی معنایی بر اساس الفاظی مشخص که به وسیله عباراتی دیگر به اشیاء یا موقعیت‌های زبانی یا غیر زبانی استدلال می‌شود وخواننده از طریق سیاق ونیز الفاظ ارجاع داده شده - که معنای خود را از طریق نویسنده یا متکلمی اخذ می‌نماید که عبارت را حامل دلالت برای کشف از کارکرد ارجاع می‌کند- آن‌ را می‌شناسد. بیان به عنوان نشانه ای برای آشکار کردن تابع ارجاع، ارجاع عبارت است از بازگشت عنصری معین در متن به عنصری دیگر برای توضیح وتبیین آن واین مسأله به وسیله ضمایر، اسماء اشاره، اسماء موصول وادوات مقارنه صورت می‌گیرد. هدف این پژوهش که با رویکردی توصیفی- تحلیلی صورت گرفته، مشخص کردن اهمیت ارجاع ونقش آن در تحقق انسجام متن در خطبه‌های امام حسن(ع) است. نتایج به ما می‌گوید که عناصر مرجع بسیاری در کلام ایشان (علیه السلام) وجود دارد که نقش مهمی در تأیید متنی‌بودن آنها دارد وگیرنده را به درک روشن وعمیق از آنچه می‌خواند یا می‌شنود می‌رساند. ضمیرها حضور بیشتری نسبت به سایر ادوات در ارجاع دهی دارند. ارجاعات داخلی وخارجی بسیاری در کلام امام(ع) وجود دارد ولی غلبه با ارجاع داخلی است، امری که باعث انسجام متن شده است وحضور ارجاع متنی نسبت به ارجاع مقامی جز در اسم‌ های اشاره واسم‌ های موصول ابزار مقایسه وغلبه ارجاع ماقبل به ارجاع مابعد بیشتر است وکسی که در خطبه‌های آن حضرت دقت می‌کند متوجه می‌شود که ارجاع باعث شده آنها تبدیل به متنی منسجم گردند به‌طوری که اول وآخر آنها با هم ارتباط دارند واین ادوات آنها را از پراکندگی دور کرده است به گونه‌ای که اگر این ادوات نبود، آن وحدت موضوعی وپویایی را نداشت.

مشتاق، عبدالکاظم کوکس http://hdl.handle.net/110/25876 2025-04-15T08:33:52Z

ادبیات امام حسن: یک مطالعه موضوعی فنی مشتاق، عبدالکاظم کوکس شعر در میان اعراب تنها وسیله ای برای نمایش استعدادهای هنری و ادبی نبود، بلکه ابزاری بود برای بیان دیدگاه های جریان فکری که به آن گرایش و وابستگی دارند. از جمله گروه هایی که از شعر برای دفاع از دین و عقیده استفاده می کردند، می توان به اهل بیت پیامبر اشاره کرد. از جمله اشعاری که از خاندان پیامبر به دست ما رسیده است، می توان به سروده هایی اشاره کرد که به امام حسن نسبت داده شده و در کتابی با عنوان «دیوان امام حسن» جمع آوری گردیده که به موضوعاتی مختلف اعم از دینی و سیاسی می پردازد. تحقیق پیش رو، به بررسی اشعار امام حسن از دو بعد موضوعی و فنی می پردازد. در این پژوهش که با روش توصیفی ـ تحلیلی انجام گرفته، پژوهشگر در اولین گام، به موضوعات شعری که دیوان امام حسن آنها را در خود جای داده، پرداخته است. بررسی منابع فرهنگی که امام از آنها تاثیر پذیرفته، ایستگاه دوم در بررسی اشعار امام حسن است. تحلیل ساختار فنی شعر امام حسن که شامل تشبیه، استعاره و کنایه می شود، آخرین بخش این تحقیق را تشکیل می دهد. نتایج حاکیت از آن است که برجسته ترین غرض شعری که در اشعار موجود خودنمایی می کند، فخر است که البته بعد از آن، اشعار هجائی که متوجه دشمنان خداست، جایگاه دوم را دارد. از میان اغراض شعری، کم ترین سهم مربوط به اشعار رثائی است که در سوگ علی بن ابی طالب سروده شده است. در خصوص منابع فرهنگی که امام از آنها تاثیر پذیرفته است می توان به قرآن کریم و احادیث اشاره کرد. در حوزه ساختار هنری شعر امام باید گفت که مملو از تشبیهاتی است که منبع اصلی آن را متن قرآن و حیات عربی تشکیل می دهد.

علی، کریم زعیبر الحمدانی http://hdl.handle.net/110/25875 2025-04-15T08:33:52Z

شعر نثر در خطبه‌ های امام حسن علیه السلام علی، کریم زعیبر الحمدانی در این تحقیق به متون منظوم در متون بلاغی امام حسن(ع) به عنوان متون منثور با وزن وقافیه پرداخته ایم که گویا یک قطعه شعری با شنیدن آنها گیرنده متلقی می شود،ارتباط شعر با ادب یک ارتباط متین است، که گفتمان یکی از کارهایی که شعر بر عهده می گیرد این است که ویژگی های ادبی را از گفتمان ادبی به دست می آورد که به آن ادب می بخشد، نثر امام حسن علیه السلام در خطبه های خود بیانگر این است که توسعه هنر، نثر عربی و اسلامی را به متن ببخشد،و آشنایی دانش آموختگان با این موضوع در مورد چگونگی مطالعه و تحلیل این خطبه ها متوجه شدیم که روش استقرایی- تحلیلی مناسب ترین روش برای این موضوع است که به آن پرداختیم. مطالعه و گردآوری اطلاعات با جستجو در ادبیات بلاغت کهن و جدید متفاوت بود. نتیجه‌ای که من به آن رسیدیم این بود که آهنگ کلام در متون امام در قافیه، تکرار، بینامتنیت، توازی، همسانی، استعاره و کنایه برجسته بود تا هماهنگی و هارمونی موسیقایی در متن وجود داشته باشد.

زینب حسین، حمزه الیساری http://hdl.handle.net/110/25873 2025-04-15T08:33:52Z

الگوهای نحوی جمله فعلیه در اشعار امام حسن (علیه السلام) زینب حسین، حمزه الیساری