http://hdl.handle.net/110/25885 Thu, 16 Apr 2026 20:55:27 GMT 2026-04-16T20:55:27Z http://hdl.handle.net/110/26126 توثیق معجزات الإمام العسکري(ع) بناء علی کتب «الکافي» و «الهدایة الکبری» حسینیان مقدم، حسین; جعفری پور، احسان الملخصالمعجزة للأنبیاء والکرامات للأئمة عمل یقوم علی عنصري العلم والقدرة. المعجزة علم خارق للقوانین الطبیعیة من دون أن یتعارض مع العلاقات السببیة والعلیة في نظام الخلق وعلامة ظاهرة لإثبات نبوّة الأنبیاء وإمامة الأئمة×؛ وتسمی الکرامات بالمعجزة في بعض الأحیان. وقد روی علماء الشیعة منذ القدم الکثیر من کرامات الأئمة التي ترکت أثراً بالغاً علی الأدب الشیعي. لکن بما أنّ بعضها لم یکن یتماشی مع القضایا التاریخیة، فقد أحدثت بعض الخلافات. تسعی هذه الدراسة أن تسلّط الضوء علی معجزات الإمام الحسن العسکري من أقدم مصادر الشیعة الأساسیة، عبر المنهجیة التاریخیة ودراسة الوثائق الموثوقة. کما اعتمدت الدراسة المنهج الوصفي التحلیلي الذي یعتمد علی الوثائق التاریخیة، لمعرفة شخصیة الرواة وأن تلقي الضوء علی التیارات الفکریة للرواة من أجل التقرب إلی واقع الأحداث وحقیقة الوقائع. وقد أظهرت الدراسة أنّ معظم أخبار الکلیني (م.329ق) والخصیبي (م.358م) الواردة عن حیاة الإمام العسکري× تختص بمعجزات هذا الإمام. وعلی الرغم من أنّ الکلیني والخصیبي کانا معاصرین واتفقا علی المعجزات المذکورة عن الإمام، إلّا أنّ الأخبار الواردة عن الرواة والروایات کانت مختلفة مع بعضها http://hdl.handle.net/110/26126 http://hdl.handle.net/110/26123 واکاویی وضعیت و شخصیت رجالی ابوجعفر الحسینی العلوی المرعشی، راوی اصلی تفسیر منسوب به امام حسن عسکری(ع) کاظم استادی در میان دانشمندان شیعه، مخصوصا علمای متاخر، کتاب های الاحتجاج و تفسیر امام حسن عسکری(ع)، مورد مناقشه است. این مناقشات، چند بعدی و از لایه های متعددی همچون: تاریخ تالیف، انتساب کتاب به مولف، اسناد و محتوای کتاب ها، تشکیل شده اند. دراین میان، یک نکته حائز توجه است که، تمام کتاب تفسیر عسکری(ع) و نیز بخش قابل توجه ای از کتاب احتجاج، بنقل از یک راوی، با نام «ابوجعفر الحسینی المرعشی» یا اسامی تصحیف شده و مشابه آن می باشد. بنابراین، مهم است تا وضعیت این راوی، شناسایی و نیز ترجمه شود. واکاوی وضعیت ابوجعفر در منابع متقدم، ممکن است بتواند این دو کتاب را ازنظر هویت رجالی راویان و مولفان روشن کند؛ و نیز، شاید بتواند تاریخ نقل و انتقالات این کتاب ها را روش، و حتی برخی از مناقشات پیرامون این دو کتاب را مرتفع نماید. بر اساس پژوهش حاضر، که به روش کتابخانه ای انجام شده است، روشن شد که در منابع متقدم و متاخر شیعه، هیچ اطلاعی، بیش از یک خط، از ابوجعفر مرعشی و شاگرد وی طبرسی، وجود ندارد؛ و جدای از اینکه شهرت ایشان از ساخته های متاخرین است؛ حتی انتساب احتجاج به طبرسی نیز، روشن نمی باشد. هر چند که در الانساب سمعانی، ترجمه اندکی از ابوجعفر مرعشی وجود دارد، و او وی را از «شیعیان غالی» دانسته است؛ که البته با توجه به شواهدی، این احتمال که مرعشی از غلات نصیریه ایران باشد، پر رنگ می شود http://hdl.handle.net/110/26123 http://hdl.handle.net/110/26122 ماخذشناسی توصیفی تفسیر منسوب به امام حسن عسکری(ع) استادی، کاظم از گذشته تاکنون، نظرات متضادی درباره­ ی این تفسیر بیان شده است؛ عده ای کتاب را مخدوش و عده ای موضوع می دانند، عده ای نیز کتاب را به تصریح یا اشاره، معتبر دانسته اند. برخی نیز در تحقیقات جدیدی این اثر را از تالیفات ناصر للحق اطروش، حاکم طبرستان برشمرده اند که بر اثر خطا، به امام یازدهم شیعیان امامیه (ع) منسوب شده است. با توجه به اهمیت کتاب تفسیر منسوب به امام حسن عسکری (ع)، اکنون لازم است درباره ­ی تفسیر عسکری، تحقیقات بیشتر و جدیدتری صورت گیرد. بنابراین پژوهشگران علاقه­ مند به این حوزه، نیازمند به ماخذ شناسی پیرامون این تفسیر هستند و باید بدانند که چه تعداد آثار مستقل و غیرمستقلی در دهه های اخیر درباره ­ی تفسیر منسوب به امام عسکری(ع) نگارش یافته است و جدای از آن، به چه منابع مرتبط دیگری می توانند مراجعه نمایند. در پژوهش حاضر، ضمن طرح مقدماتی به معرفی توصیفی ۴۶ اثر مستقل و نیز معرفی شناسنامه ای ۹۰ اثر مرتبط با تفسیر عسکری پرداخته شده است. http://hdl.handle.net/110/26122 http://hdl.handle.net/110/26124 الإشكاليات الفكرية في بيان النص القرآني - قراءة من منظور الإمام العسكري علیه السلام- عبدالزهرة الجنابي، سیروان http://hdl.handle.net/110/26124