A Glance at “Jamal Battle” Crisis Management in the Lifestyle of the Commander of the Faithful, Imam Ali

Abstract

انّ احتوا الازمات يعدّ واحداً من الامور التي تبتلي بها الكثير من المجتمعات، وبالطبع فانّ حدوث الازمات الاجتماعيه يعدّ معضلهً تهدّد كيان الموسّسات والمجتمعات، وعلي هذا الاساس فانّ احتوا الازمه _ ولا سيّما الاجتماعيه _ يعتبر من المواضيع الهامّه للغايه والجديره بالاهتمام علي صعيد الموسّسات والاداره، لذا فانّ استكشاف طريقه احتوا ازمه «الجمل» من قبل الامام عليّ بن ابي طالب(ع) من شانه ان يكون حلاً ناجعاً لمختلف الازمات الاجتماعيه التي تواجهها الكثير من الموسّسات. الهدف من تدوين هذه المقاله هو دراسه وتحليل اُسس ازمه «الجمل» وتوضيح الطريقه التي اعتمد عليها الامام علي(ع) في احتوايها والسيطره عليها، والسوال الاساسي المطروح فيها هو: كيف تمكّن الامام علي7 من احتوا ازمه «الجمل»؟ للاجابه عن السوال المذكور، اعتمد الباحثان علي منهج بحثٍ مكتبيٍّ، حيث جمعا المعلومات التي يقتضيها البحث ومن ثمّ قاما بدراستها وتحليلها بشكلٍ تفصيليٍّ _ تحليليٍّ، وتطرّقا الي احتوا الامام للازمه في اطار ثلاث مراحل، هي: قبل الازمه، حين الازمه، بعد الازمه. امّا بعض الاجرا ات التي اتّخذها قبل حدوث الازمه بغيه احتوايها فهي كما يلي: الدقّه في تعيين المهامّ للمعنيين في الموسّسات، السيطره علي العوامل المثيره للازمات، اجرا حوار مع من يثير الازمات او الاحتجاج عليه. والاجرا ات التي اتّخذها حين حدوث الازمه فهي عبارهٌ عن: تعبيه القابليات والمصادر المختلفه، استيصال او تقليص العوامل المثيره للازمات، الاعلام والتوعيه، طلب العون من الله تعالي، استشاره الكوادر المتخصّصه في السيطره علي الازمات. وامّا اجرا اته التي اتّخذها بعد انتها الازمه فتشمل ما يلي: الشفافيه في بيان الامور، تطهير مدينه البصره من مثيري الازمه، اقرار النظام والاستقرار، الدفاع عن المتضرّرين.

Crisis management, is a process by which a society, or an organization in that society, deals with a major event that threatens to harm it. The crisis which may be a major threat is a social crisis. That is why crisis management, especially that of social crises, is regarded as 0ne of the major concerns in the field of organization and management. Accordingly, to detect the way in which Imam Ali (p.b.u.h) succeeded to manage the “Jamal Event” as a social crisis can be a good guide for many organizations in dealing with social crises. This research aims at exploring the major elements contributing to the crisis of “Jamal” as well as the means by which Imam Ali (p.b.u.h.) succeeded to manage this crisis which had threatened the Muslim community. The major question raised here is “How did Imam Ali succeed to manage the ‘Jamal crisis?” To answer the question, the researcher, drawing upon library research method, proceeds to collect research data and deals with the data by employing analytical descriptive method. The management technique adopted by Imam Ali (p.b.u.h.) to control the crisis is dealt with in three phases: management before crisis, management during (in times of) crisis, management after crisis. Some measures taken by Imam Ali before the crisis were: being very careful in appointing people to positions, considering and controlling contributory factors to the crisis, and trying to negotiate with those provoking the crisis and advancing arguments with those actively participating in the crisis to persuade them to resolve it. The measures taken at times of the crisis include mobilizing resources and facilities, overcoming or easing the contributory factors to the crisis, making people aware of the forces behind the crisis, seeking help from God, and consulting the crisis management team. The measures taken by Imam Ali (p.b.u.h.) after the crisis included making people aware of the problems caused by the crisis, removing the remaining contributory agents to the crisis from Basra, maintaining peace and order and supporting those who were hit by the crisis.

مدیریت بحران، یکی از موضوعاتی است که در بسیاری از جوامع، مورد ابتلا میباشد. یکی از معضلاتی که میتواند برای سازمانها و جوامع تهدیدآفرین باشد، بروز و ظهور بحران به ویژه بحرانهای اجتماعی است. به همین دلیل، مدیریت بحران به ویژه بحرانهای اجتماعی از موضوعات بسیار مهم و قابل توجه در حوزه سازمان و مدیریت است. بر این اساس، کشف شیوه مدیریت بحران «جمل» در سیره امام علی ع میتواند راهگشای بسیاری از سازمانها در رویارویی با بحرانهای اجتماعی باشد. این پژوهش با هدف کشف مولفه‌های بحران جمل، شیوه مهار آن توسط امام علی ع را مورد بررسی و تحقیق قرار میدهد. آنچه به عنوان سوال اصلی پژوهش مطرح میشود، این است که امام علی ع چگونه توانست بحران جمل را مدیریت کند؟ برای پاسخ، با استفاده از روش کتابخانه‌ای، داده‌های مورد نیاز را جمع‌آوری و به روش توصیفی ـ تحلیلی به بررسی داده‌های پژوهش میپردازیم و سرانجام مدیریت امام علی ع برای بحران جمل در سه مرحله: مدیریت پیش از بحران، مدیریت حین بحران و مدیریت پس از بحران را پیگیری میکنیم. برخی از اقدامات ایشان در مرحله مدیریت پیش از بحران، دقت در انتصابات سازمانی، کنترل عوامل بحران‌زا،گفت‌وگو و احتجاج با عوامل بحران‌زا و اقداماتی که در حین بحران توسط ایشان انجام گرفت، شامل: بسیج منابع و امکانات، حذف یا کاهش قدرت عوامل بحران‌زا، اطلاع‌رسانی و آگاه‌سازی، استمداد از خدا و مشورت و رایزنی با تیم مدیریت بحران میشود. در نهایت، اقدامات آن حضرت پس از بحران، شامل شفاف‌سازی، پاکسازی بصره از عاملان بحران، ایجاد نظم و آرامش و حمایت از آسیب‌دیدگان میشود.